Porażenia o porażenia prądem elektrycznym w zakładzie pracy

Powszechne stosowanie urządzeń, zasilanych energią elektryczną niesie ze sobą różnego rodzaju zagrożenia zarówno dla człowieka, jak i jego środowiska. Zagrożeń tych nie można całkowicie uniknąć, ale można i trzeba zmniejszać ryzyko ich występowania oraz skutki wypadków elektrycznych. Ludzie, używający urządzeń zasilanych energią elektryczną ( czasami również i konstruktorzy tych urządzeń) często zapominają o niebezpieczeństwie porażenia prądem elektrycznym.

Porażenia prądem elektrycznym mogą być spowodowane:

  • wadliwa budowa urządzeń,
  • pojawieniem się napięcia względem ziemi na metalowych częściach urządzeń i konstrukcjach, nie będących zwykle pod napięciem ( np. w wyniku zwarć) ,
  • nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa pracy oraz obsługi urządzeń,
  • lekkomyślnością ,
  • brakiem odpowiedniej wiedzy o zagrożeniach.

W celu zapobiegania tym porażeniom i ich skutkom stosowana jest ochrona przeciwporażeniowa. Ochrona przeciwporażeniowa polega na stosowaniu odpowiednich środków: technicznych i nietechnicznych.

Środki techniczne to:

  • ochrona przed dotykiem bezpośrednim do części urządzeń, które są bezpośrednio pod napięciem, nazywana ochrona podstawowa, polegająca na stosowaniu co najmniej jednego z następujących środków: izolacji roboczej, osłon lub ogrodzeń, barier ochronnych, umieszczeniu części pod napięciem poza zasięgiem ręki,
  • ochrona przed dotykiem pośrednim do części lub urządzeń, które mogą być pod napięciem w wyniku uszkodzenia, nazywana ochrona dodatkową, polegająca na zastosowaniu ca najmniej jednego z następujących środków: samoczynnego wyłączania zasilania, urządzeń II klas ochronności, izolowania stanowiska pracy, nieuziemionych połączeń wyrównawczych miejscowych, separacji elektrycznej. Dla urządzeń o napięciu wyższym niż 1 kV jako ochronę przed dotykiem pośrednim stosuje się uziemienie ochronne, co oznacza, że wszystkie części przewodzące dostępne, do których człowiek może dotknąć i nienależące do obwodu elektrycznego SA połączone z uziomem. Jako środki uzupełniające mogą być stosowane: izolacja stanowisk, izolacja ochronna, powłoki elektroizolacyjne, wstawki elektroizolacje w elementach przewodzących oraz ogrodzeniach lub bariery ochronne.
  • ochrona przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim, nazywana ochroną przez zasilenie napięciem bezpiecznym, tzn. o wartości 50 V ( lub 25 V e nienormalnych warunkach środowiskowych), przy którym prąd płynący przez ciało człowieka ma wartość nie większa ni z 30 mA.
  • sprzęt ochronny, nazywany również środkami ochrony osobistej, mający zastosowanie przede wszystkim przy pracach remontowo-konserwacyjnych urządzeń i sieci elektrycznych, który jest w tych przypadkach zwykle jedynym środkiem ochrony. Sprzęt ten musi chronić człowieka przed porażeniem elektrycznym, szkodliwym działaniem łuku elektrycznego oraz obrażeniami mechanicznymi, a także musi ostrzegać o zbliżaniu się do miejsc niebezpiecznych ( np. tablice i znaki bezpieczeństwa) i istniejącym napięciu na częściach przewodzących.

Rodzaj zastosowanej ochrony zależy od stopnia niebezpieczeństwa porażenia. Skuteczność ochrony przeciwporażeniowej musi być sprawdzana przy oddawaniu urządzeń do eksploatacji oraz podczas okresowych kontroli, których terminy są podawane w przepisach eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych. Urządzenia nie spełniające wymagań ochrony przeciwpożarowej nie mogą być eksploatowane. Dotyczy to zwłaszcza urządzeń nowych- muszą mieć znak bezpieczeństwa B oraz urządzeń remontowanych lub modernizowanych.

Środki nietechniczne to:

  • popularyzacja sposobów i zasad bezpiecznego użytkowania energii elektrycznej. Jest to bardzo ważne działanie, gdyż wielu użytkowników urządzeń elektrycznych w miejscu pracy lub w domu bardzo często nie zdaje sobie sprawy z istnienia zagrożenia porażeniem,
  • szkolenia wstępne i okresowe wszystkich ratowników,
  • wymagania kwalifikacyjne dla pracowników obsługujących urządzenia elektryczne,
  • ciągłe przypominanie o pięciu złotych regułach bezpieczeństwa dotyczących przygotowania miejsca pracy przez elektryków, mających wykonywać prace remontowo-konserwacyjne,
  • instrukcje dotyczące eksploatacji i konserwacji urządzeń elektrycznych,
  • badania okresowe,
  • szkolenie w zakresie udzielania pierwszej pomocy przy porażeniach. Rażonego człowieka, u którego wystąpiło migotanie komór serca i zatrzymanie oddychania można jeszcze uratować, jeżeli udzieli mu się skutecznej pomocy przed upływem 3- 6 min, tzn. przed upływem czasu, w jakim bez dopływu tlenu może przeżyć komora mózgowa,
  • egzekwowanie przestrzegania reguł bezpieczeństwa.

Urządzenia elektryczne mogą być przyczyna powstania pożaru lub wybuchu. Pożar może powstać na wskutek złego stanu urządzeń lub niewłaściwego ich użytkowania. Producenci urządzeń oraz osprzętu elektrycznego i wykonawcy instalacji elektrycznych powinni tak wykonywać instalacje i urządzenia, aby nie podtrzymywały i nie rozprzestrzeniały pożaru, niezależnie od tego czy powstał on w nich samych, czy w ich pobliżu. Obiekty budowlane powinny być wyposażone w instalacje (urządzenia) piorunochronne, okresowo kontrolowane.

W strefach zagrożonych wybuchem należy instalować tylko te urządzenia elektryczne, które musza być tam zainstalowane i które musza być w wykonaniu przeciwwybuchowym, aby nie mogły przez zaiskrzenie lub silne nagrzanie zapalić mieszaniny wybuchowej. Każde urządzenie elektryczne w wykonaniu przeciwwybuchowym musi mieć atest upoważnionej do tego instytucji i musi być odpowiednio dobrane do pracy w danej strefie zagrożenia wybuchem. W strefach takich wymagane jest ograniczenie elektryzacji statycznej, aby wartość energii naładowania obiektów była co najmniej dziesięciokrotnie mniejsza od wartości minimalnej energii zapłonu mieszaniny wybuchowej.

Postępowanie w razie wypadku i czynności powypadkowe

Dla każdego wypadku przy pracy musza być ustalone przez powołany zespół wypadkowy okoliczności i przyczyny wypadku oraz powinien być sporządzony na te okoliczność protokół. Ustalenie przyczyn oraz okoliczności zaistniałego wypadku przy pracy ustala macierzysty zakład z udziałem przedstawicieli zakładu , na którego terenie miał miejsce wypadek.

Zakład pracy zobowiązany jest do:

  • zorganizowania pomocy i ratunku poszkodowanych oraz osób, którym zagraża niebezpieczeństwo,
  • zabezpieczenia miejsca wypadku,
  • dokonania ustaleń przyczyn wypadku, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami oraz zawiadomienia odnośnych władz o wskazanym zaistniałym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy.

Każdy pracownik, który zauważył wypadek zobowiązany jest udzielić pomocy poszkodowanemu i zawiadomić kierownictwo zakładu pracy.

Pracownik, który uległ wypadkowi, a stan jego zdrowia na to pozwala, winien bezzwłocznie zawiadomić kierownictwo zakładu pracy.

Miejsce wypadku, do czasu zakończenia działań komisji powypadkowej powinno być zabezpieczone przez:

  • niedopuszczanie do miejsca osób postronnych,
  • niedopuszczenie do zmiany położenia przedmiotów, które spowodowały wypadek,
  • niedopuszczenie do uruchomienia maszyn i urządzeń, które w związku z wypadkiem zostały zatrzymane.

Pozwolenie na uruchomienie maszyn i urządzeń oraz innych zmian w miejscu wypadku wydaje kierownik zakładu po uzgodnieniu z organizacjami prowadzącymi dochodzenie.

Opierając się na dokonanych ustaleniach powypadkowych, kierownictwo zakładu powinno zarządzić stosowane środki profilaktyczne zapewniające poprawę warunków bezpieczeństwa i higieny pracy.

PODSUMOWANIE

Powszechne stosowanie urządzeń, zasilanych energią elektryczną niesie ze sobą różnego rodzaju zagrożenia zarówno dla człowieka, jak i jego środowiska. Zagrożeń tych nie można całkowicie uniknąć, ale można i trzeba zmniejszać ryzyko ich występowania oraz skutki wypadków elektrycznych. Ludzie, używający urządzeń zasilanych energią elektryczną ( czasami również i konstruktorzy tych urządzeń) często zapominają o niebezpieczeństwie porażenia prądem elektrycznym.

Działanie prądu elektrycznego na organizm człowieka może być bezpośrednie, kiedy przez jego ciało lub część ciała przepływa prąd elektryczny lub pośrednie, powodujące różnego rodzaju urazy termiczne bądź mechaniczne, powstające bez przepływu prądu przez organizm. Prąd płynący przez organizm ludzki może wywołać wiele zmian fizycznych, chemicznych i biologicznych, a nawet śmierci człowieka. Przepływ prądu przez ciało człowieka wraz z jego skutkami nazywany jest porażeniem elektrycznym.

Skutki rażenia prądem elektrycznym zależą od rodzaju prądu ( czy jest to prąd przemienny, stały lub krótkotrwały jednokierunkowy impuls prądowy), od wartości jego natężenia, od czasu i drogi rażenia oraz od kondycji psychofizycznej człowieka. Wrażliwość ciała ludzkiego na przepływ prądu elektrycznego jest dla każdego człowieka inna i zależy głównie od impedancji ( wypadkowego, pozornego oporu elektrycznego) ciała człowieka. Dla napięcia przemiennego o wartości 230 V i częstotliwości 50 Hz, z którym powszechnie mamy do czynienia zarówno w środowisku pracy, jak i w domu, impedancja ciała dla 90% populacji ludzi ma wartość nie mniejsza niż 1000 Ω . Jest to wartość powszechnie przyjmowana dla potrzeb ochrony przeciwporażeniowej.

Z punktu widzenia patofizjologii najważniejszym czynnikiem, mającym podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa człowieka w przypadku porażenia elektrycznego jest wartość natężenia prądu, a nie napięcie elektryczne. Wynika to z faktu, że przy tym samym napięciu dotykowym w zależności od drogi przepływu, prąd rażenia może mieć różne wartości. Prawdopodobieństwo wystąpienia szkodliwych dla organizmu następstw porażenia jest tym większe, im większa jest wartość prądu i im dłuższy jest czas jego przepływu przez ciało człowieka.

Artykuł powstał przy współpracy z gvarant.pl

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.